RF Camera

Máy ảnh Range Finder (RF) là gì?

Bài từ blog của Cinvea

Rangefinder

Rangefinder, như cái tên đã nói lên tất cả: “range”: khoảng cách, “finder”: máy tìm, là thiết bị xác định khoảng cách giữa 2 điểm trong không gian. Các máy quan trắc, thiết bị quân sự đều sử dụng thiết bị này. Hiện nay có nhiều loại rangefinder khác nhau như rangefinder laser, quang học, sóng âm… Mỗi loại có một nguyên lý họat động khác nhau, dựa vào tính toán dựa tốc độ âm, tam giác lượng, v.v nhưng đều chung mục đích đo khoảng cách. Bài viết này chỉ đề cập đến rangefinder quang học vì nó được sử dụng phổ biến trong máy ảnh.


Nguyên lý Rangefinder (nguồn: http://www.asap.unimelb.edu.au)

Trong rangefinder quang học, có 2 cửa sổ và 2 bộ phận cơ bản: semi-silvered mirror và lăng kính (hoặc một gương phản xạ) quay được. Semi-silvered mirror là gương bạc tráng một phần, khác với gương bạc thường, loại gương này vừa phản xạ ánh sáng và vừa cho ánh sáng đi qua. Khi sử dụng, nhờ bộ phận cơ khí prism sẽ được quay đến khi nào hình ảnh đi qua semi-silvered mirror trùng khớp với hình ảnh từ prism đến và phản xạ qua gương này. Tùy theo góc quay của prism, khoảng cách giữa hai cửa sổ, ta có thể tính toán được khoảng cách đến vật, dựa vào công thức toán học lượng giác.

Máy ảnh rangefinder

Để xác định khoảng cách giữa máy ảnh và chủ điểm khi lấy nét, rangefinder quang học được kết hợp cùng ống ngắm và ta có máy ảnh rangefinder (máy RF). Xuất hiện từ thế kỉ 19 nhưng đến năm 1916 mới có chiếc máy RF đầu tiên bán ra thị trường, máy 3A Kodak Autographic Special.

Có thể chia máy RF làm 2 loại: uncoupled coupled rangefinder.

Ở máy ảnh uncoupled rangefinder, thiết bị rangefinder không nối với cơ chế lấy nét trên ống kính. Do đó, để sử dụng người chụp cần dùng rangefinder tìm khoảng cách, sau đó chỉnh khoảng cách này trên ống kính để lấy nét.


Máy Voigtlander Vito II, với uncoupled rangefinder. Nguồn: photo.net

Còn ở coupled rangefinder, loại máy phổ biến hơn sau này, cơ chế lấy nét của ống kính tiếp xúc với một luỡi đẩy (rangefinder arm), thông qua bộ phận truyền động làm quay lăng kính. Khi người dùng có hai hình ảnh trùng nhau trên rangefinder, ống kính cũng được lấy nét đồng thời.


Rangefinder arm, phía trong phần lắp lens của leica M. Nguồn: http://www.jumboprawn.net

Máy RF có mặt ở hầu hết các cỡ film: large format (Graflex, Linhof), medium format (các dòng folder cũ của Voigtlander, Fuji, Mamiya, v.v) hay 35mm (Leica, Contax, Canon, Nikon, v.v).


Thiết kế tiên tiến nhưng cũng rất phức tạp của rangefinder trong Leica M. Nguồn: Erwin Puts

Một vài khái niệm:

a) Frameline – khung hình: nhiều máy ảnh RF sử dụng toàn bộ lỗ ngắm để giúp người dùng làm khung hình chụp. Tuy nhiên, sử dụng frameline trong lỗ ngắm giúp người dùng dễ dàng chụp hơn. Ưu điểm của frameline:

  • Frameline nhỏ hơn toàn bộ lỗ ngắm nên người dùng dễ nhìn hơn, người đeo kính cũng có thể nhìn toàn bộ khung hình khi không để sát mắt vào lỗ ngắm.
  • Frameline có thể di chuyển khi lấy nét để sửa parallax (xem thêm phần duới).
  • Trong lỗ ngắm có thể có nhiều frameline tương ứng với nhiều focal length khác nhau của lens (35mm, 50mm, 75mm, v.v).


Frameline của máy Yashica RF (nguồn: http://www.foundphotography.com)

Trên các máy ảnh RF có frameline, có 2 loại: frameline cố định và frameline động.

  • Frameline cố định thường cho dùng cho máy có lens cố định hoặc cho focal length phổ biến nhất (vd: frameline 50mm luôn hiện trên ống ngắm Leica M3).
  • Frameline động do cơ chế masking trên kính ngắm: ánh sáng từ cửa sổ thứ 3 nằm giữa hai cửa số viewfinder và rangefinder chiếu qua lớp mask hiện lên khung hình trên viewfinder. Những frameline động này có thể bật lên tự động tùy thuộc vào độ dài ngắn của 1 chi tiết trên ngàm mount của ống kính hoặc chuyển bằng tay trên máy.

b) Thị sai (parallax) và sửa thị sai (parallax correction/compensation):

Có một vấn đề dễ nhận thấy trên máy ảnh RF là ống ngắm và ống kính không có được góc nhìn giống nhau hoàn toàn do vị trí đặt của chúng lệch nhau. Đó là hiện tượng thị sai. Khi lấy nét ở xa, khoảng sai này không lớn nhưng nó càng rõ rệt khi lấy nét ở càng gần. Các máy có frameline thường giải quyết được vấn đến này. Khi lấy nét ở gần, cơ chế lấy nét trên máy coupled rangefinder di chuyển frameline về phía gần ống kính, và ngược lại. Nhờ đó, khung hình chính xác hơn.

c) Magnification (độ phóng đại):

Độ phóng đại của ống ngắm là tỉ lệ của vật được chụp so với nhìn bằng mắt thường. Nếu độ phóng đại bằng 1.0, tức hình ảnh trong ống ngắm có kích thước như ở ngoài thật (life-size). Trên máy Bessa R3A/M, độ phóng đại bằng 1, người chụp có thể mở hai mắt khi chụp mà không bị chóng mặt (do hai mắt nhìn hình ảnh không giống nhau). Leica M3 có độ phóng đại lớn nhất trong dòng máy Leica M, bằng 0.91.

Độ phóng đại ảnh hưởng còn đến frameline có thể có trên viewfinder. Lý do đơn giản, với độ phóng đại lớn, ta không thể có “nhét vừa” frameline của ống kính góc rộng. Ngược lại, với độ phóng đại nhỏ, những frameline của ống tele sẽ rất bé và khó sử dụng. Do đó các máy dùng ống rộng có độ phóng đại nhỏ, các máy dùng cho ống tele có độ phóng đại lớn.

d) Chiều dài cơ sở – Base length (BL): BL là khoảng cách giữa 2 cửa sổ rangefinder và viewfinder ((3) và (1) trong sơ đồ dưới đây).


Sơ đồ cấu trúc rangefinder của máy Epson R-D1 (src: http://www.richcutler.co.uk)

BL càng lớn thì máy rangefinder có khả năng lấy nét càng chính xác. Các máy Leica M có BL = 69.25mm, Zeiss Ikon có BL = 75mm, Voigtlander Bessa R/R2/R2C/R2S có BL = 37mm, các máy compact RF như Canon Canonet QL17 có BL nhỏ hơn.

Tuy nhiên, khả năng lấy nét chính xác còn phụ thuộc vào độ phóng đại của kính ngắm. Điều này dễ hiểu vì độ phóng đại lớn giúp ta nhìn vật rõ hơn và dễ lấy nét hơn. Từ đó, chiều dài cơ sở hữu dụng – effective base length (EBL) quan trọng hơn và được tính bằng công thức:

  • EBL = magnification x BL.

Theo tính toán lý thuyết này, leica M3 là máy có độ chính xác focus cao nhất trong dòng máy RF 35mm: 0.91 x 69.25 = 62.33mm. Đó cũng là lý do mà nhiều người coi M3 là máy thích hợp nhất để dùng với các ống kính có độ mở lớn, cần lấy nét chính xác như 50/1, 75/1.4. Tất nhiên, đằng sau tính toán lý thuyết này, trong thực tế, để đạt được độ chính xác cao, máy ảnh RF và ống kính cần được căn chỉnh chính xác.

Ưu điểm của máy ảnh rangefinder

  • Vì không có gương lật như SLR, máy ảnh RF mỏng hơn, gọn hơn, khi chụp ít rung hơn, tiếng shutter nhỏ hơn rất nhiều so với SLR.
  • Các ống kính góc rộng có thể tiến sát mặt film do đó dễ thiết kế các ống rộng có độ méo hình thấp. Lens cho máy cũng nhỏ hơn.
  • Viewfinder tách biệt với ống kính khiến viewfinder không bị đen trong khoảng thời gian gương lật lên (như ở SLR).
  • Các máy dùng frameline giúp người chụp quan sát được phần không gian bên ngoài khung hình. Các phóng viên trước đây cho rằng máy RF giúp họ vừa chụp và vừa quan sát được xung quanh đối tượng, thậm chí tiên lượng được những đối tượng sẽ vào khung hình.
  • Đối với 1 số người dùng, lấy nét trên ống ngắm của máy RF dễ dàng hơn trên SLR trong điều kiện thiếu sáng. Ống ngắm độc lập do đó luôn sáng và dễ sử dụng hơn các ống có độ mở nhỏ.

Nhược điểm của máy ảnh rangefinder

  • Hiện tượng thị sai khiến máy ảnh RF không thích hợp với ảnh macro/close-up.
  • Ống ngắm cố định khiến chụp ản tele > 135mm cũng rất khó khăn. Đối với các ống siêu rộng hay ống tele, người dùng phải lắp thêm viewfinder lắp ngoài.
  • Khó khăn khi sử dụng kính lọc polaroid vì người chụp không nhìn thấy hiệu ứng qua ống ngắm. Loại kính lọc đặc biệt cho máy RF rất đắt tiền.
  • Frameline cũng không chính xác tuyệt đối (so với SLR).
  • Cơ chế ống ngắm và frameline truyền thống trên máy RF không thích hợp với lens zoom.
  • Không thể xem trước độ sâu của trường ảnh (DOF) trên ống ngắm như trên các máy SLR.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: